Αποκατάσταση διαταραχών επικοινωνίας

Ο όρος «Διαταραχές Επικοινωνίας» αναφέρεται στις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν κάποια παιδιά στην επεξεργασία εσωτερικών και εξωτερικών ερεθισμάτων, στις έντονα ψυχαναγκαστικές, επαναληπτικές συμπεριφορές, στα ελλείματα στην κοινωνική επικοινωνία που αποκλείουν τα παιδιά από την αλληλεπίδραση με το περιβάλλον τους. Μερικές από τις δυσκολίες μπορεί να είναι:

Στην κατανόηση απλών ή σύνθετων εντολών.
Στη σημασιολογία.
Στη διάκριση λέξεων με παρόμοιο ήχο ή νόημα.
Στη γενίκευση εννοιών.
Στη χρήση αντωνυμιών, προθέσεων, προσώπων, κ.α.
Στην αντίληψη και επεξεργασία των μεταφορικών μηνυμάτων.
Στη προσωδία, στο ρυθμό, στο ύψος, στην ένταση, τη συχνότητα της φωνής.
Ο λογοθεραπευτής σχεδιάζει ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα παρέμβασης που στοχεύει στη χρήση της γλώσσας κοινωνικά, να μάθει δηλαδή να μιλάει για να αλληλοεπιδρά με το περιβάλλον του. Κύριος στόχος είναι η λεκτική επικοινωνία, αν δεν είναι εφικτή ο στόχος είναι επικοινωνία μέσω της επαυξητικής-εναλλακτικής επικοινωνίας (χειρονομίες, συστήματα επικοινωνίας με εικόνες, πίνακες επικοινωνίας, κ.α.).

Αποκατάσταση διαταραχών άρθρωσης και φωνολογίας

Ο όρος «Διαταραχές Άρθρωσης» αναφέρεται στις δυσκολίες που σχετίζονται με την παραγωγή των ήχων της ομιλίας (φωνήματα) που επιμένουν μετά το πέρας της φυσιολογικής ηλικίας κατάκτησης αυτών των φωνημάτων. Στην πιο απλή μορφή τους οι διαταραχές άρθρωσης εμφανίζονται ως μια αδυναμία παραγωγής των φωνημάτων χρησιμοποιώντας τα όργανα της άρθρωσης (χείλη, γλώσσα, δόντια, υπερώα κ.α).

Ο λογοθεραπευτής εξετάζει τη λειτουργία των οργάνων της άρθρωσης (σιαγόνα, χείλη, γλώσσα, υπερώα, κ.α.) με έναν στοματοπροσωπικό έλεγχο. Ύστερα με ειδικές δοκιμασίες ελέγχει την άρθρωση για να εντοπιστούν οι δυσκολίες. Επιπλέον, κάνει έναν γενικό έλεγχο της επικοινωνίας και της γλωσσικής ανάπτυξης του παιδιού ώστε να δημιουργηθεί ένα πρόγραμμα αποκατάστασης προσαρμοσμένο στις ανάγκες του. Αφού ολοκληρωθεί η αξιολόγηση, ενημερωθούν οι γονείς και τεθούν οι στόχοι, ξεκινάει η αποκατάσταση των δυσκολιών.

Ο όρος «Φωνολογικές Διαταραχές» αναφέρεται σε μια κατηγορία διαταραχών κατά την οποία εμφανίζεται ένα φωνολογικό σύστημα που μοιάζει με εκείνο των παιδιών μικρότερης χρονολογικής ηλικίας. Δηλαδή μια ολόκληρη ομάδα ήχων δεν έχει κατακτηθεί σωστά και συνεπώς πολλοί ήχοι προφέρονται λανθασμένα ενώ δεν θα έπρεπε σύμφωνα με την χρονολογική ηλικία του παιδιού.

Ο λογοθεραπευτής αποκλείει άλλες πιθανές διαταραχές που μπορεί να έχουν τα ίδια ή παρόμοια συμπτώματα με τις φωνολογικές διαταραχές. Στη συνέχεια, αξιολογεί τη φωνολογική εξέλιξη του παιδιού με ειδικές δοκιμασίες και εντοπίζει τις απλοποιήσεις που κάνει το παιδί. Το είδος των απλοποιήσεων προσδιορίζει την ηλικία της φωνολογικής ανάπτυξης του παιδιού, όταν αυτή δε συμβαδίζει με τη χρονολογική του ηλικία παρεμβαίνει ο λογοθεραπευτής. Ένας γενικός έλεγχος της επικοινωνίας και της γλωσσικής ανάπτυξης του παιδιού είναι απαραίτητος ώστε να δημιουργηθεί ένα πρόγραμμα αποκατάστασης προσαρμοσμένο στις ανάγκες του. Αφού ολοκληρωθεί η αξιολόγηση, ενημερωθούν οι γονείς και τεθούν οι στόχοι, ξεκινάει η αποκατάσταση των δυσκολιών.

Αποκατάσταση διαταραχών λόγου και ομιλίας

Ο όρος «Ειδικές Αναπτυξιακές Διαταραχές» αναφέρεται στη σημαντική καθυστέρηση ή απόκλιση στην ανάπτυξη του λόγου και της ομιλίας του παιδιού. Οι Ειδικές Αναπτυξιακές διαταραχές του λόγου και της ομιλίας μπορεί να είναι:

Προσληπτικού τύπου
Στις αντιληπτικές διαταραχές του λόγου η ικανότητα του παιδιού να κατανοεί το λόγο είναι μικρότερη απ’ αυτήν που αντιστοιχεί στην ηλικία του. Συνυπάρχει σχεδόν πάντα με διαταραχές στην έκφραση του λόγου. Τα χαρακτηριστικά των παιδιών με αυτή τη διαταραχή ποικίλουν ανάλογα με τη σοβαρότητα της διαταραχής και την ηλικία του παιδιού, π.χ. 1ος έτους το παιδί μπορεί να μην αντιδρά στο άκουσμα των οικείων λέξεων, 2 ετών δεν μπορεί να ακολουθήσει απλές καθημερινές οδηγίες, μεγαλώνοντας δυσκολεύεται να κατανοήσει το βασικό λεξιλόγιο, τις αφηρημένες έννοιες, τις χωροχρονικές έννοιες, κ.α.

Εκφραστικού τύπου
Στις διαταραχές έκφρασης του λόγου η ικανότητα του παιδιού να εκφράζεται προφορικά είναι μικρότερη απ’ αυτήν που αντιστοιχεί στην ηλικία του ενώ η κατανόηση του λόγου είναι φυσιολογική. Τα χαρακτηριστικά των παιδιών με αυτή τη διαταραχή ποικίλουν ανάλογα με τη σοβαρότητα της διαταραχής και την ηλικία του παιδιού, π.χ. 2 ετών δε χρησιμοποιεί ούτε μεμονωμένες λέξεις, 3 ετών δε χρησιμοποιεί φράσεις ή προτάσεις, μεγαλώνοντας έχει περιορισμένο λεξιλόγιο, κάνει λάθη στη σύνταξη, δυσκολεύεται να χρησιμοποιήσει αντωνυμίες, παραλείπει σημαντικά στοιχεία προτάσεων, δυσκολεύεται στην εκμάθηση καινούριων λέξεων, κ.α.

Ειδικές διαταραχές άρθρωσης
Στις ειδικές διαταραχές άρθρωσης το παιδί κάνει χρήση των φθόγγων σε επίπεδο κατώτερο από εκείνο που αντιστοιχεί στην ηλικία του. Παρατηρούνται παραλείψεις, αντικαταστάσεις και στρεβλώσεις των φθόγγων. Η προφορά του παιδιού είναι λαθεμένη με αποτέλεσμα να επηρεάζεται η σαφήνεια της ομιλίας του παρόλο που οι εκφραστικές και οι αντιληπτικές του ικανότητες είναι φυσιολογικές.

Ο λογοθεραπευτής ακολουθεί μία σειρά δοκιμασιών για τον προσδιορισμό της διαταραχής και των επιμέρους δυσκολιών της στην ανάπτυξη του λόγου και της ομιλίας. Στη συνέχεια, ενημερώνει τους γονείς για τα ευρήματά του και θέτουν στόχους. Έτσι ξεκινά το πρόγραμμα αποκατάστασης των διαταραχών.

Ο όρος «Επίκτητες Διαταραχές Λόγου» αναφέρεται στις δυσκολίες που προκύπτουν στο λόγο και την ομιλία του ενήλικα ύστερα από ένα εγκεφαλικό επεισόδιο, μια κρανιοεγκεφαλική κάκωση ή μία εκφυλιστική νευρολογική πάθηση. Οι επίκτητες διαταραχές του λόγου και της ομιλίας μπορεί να είναι:

Διαταραχές Αντίληψης
Στις διαταραχές αντίληψης ο ενήλικας αδυνατεί να προσλάβει ή/και να κατανοεί λέξεις, σειρές λέξεων και τα νοήματα που σηματοδοτούν αυτές οι σειρές και να ανταποκρίνεται ανάλογα.

Διαταραχές Έκφρασης
Στις διαταραχές έκφρασης ο ενήλικας δυσκολεύεται να επικοινωνήσει με τους γύρω του επειδή είτε υπάρχει βλάβη στον προγραμματισμό των αρθρωτικών κινήσεων είτε δε βρίσκει τις κατάλληλες λέξεις είτε δε συντάσσει σωστά λεκτικά μηνύματα.

Ο λογοθεραπευτής ακολουθεί μία σειρά δοκιμασιών για τον προσδιορισμό του βαθμού της δυσκολίας στο λόγο και την ομιλία. Στη συνέχεια, θέτει στόχους και ξεκινά το πρόγραμμα αποκατάστασης των διαταραχών.